Kiến thức về nệm15 phút đọc

Đội ngũ biên tập HEKA

Nệm cho người nằm nghiêng và vai rộng: vì sao vai, hông cần lún khác nhau

Người nằm nghiêng, nhất là người vai rộng, cần nệm cho vai lún sâu hơn eo và hông chỉ lún vừa đủ, vì thân trên rộng nhưng tương đối nhẹ, còn vùng chậu vừa rộng vừa nặng. Đau, cứng vai bên nằm dưới lúc thức dậy là dấu hiệu nệm có thể quá cứng; khi chọn nệm, hãy nằm nghiêng ít nhất 15 phút với gối đủ cao để cổ thẳng hàng với cột sống.

Người nằm nghiêng trên nệm cứng, đường chấm đỏ cho thấy cột sống không thẳng vì vai và hông không lún xuống

Người nằm nghiêng cần một tấm nệm để vai lún sâu hơn eo, eo được đỡ lên và hông chỉ lún vừa đủ, sao cho cột sống nằm gần như một đường thẳng từ gáy tới xương cụt. Người vai rộng càng cần điều đó, vì khoảng chênh giữa bờ vai và vòng eo lớn hơn.

Bài này giải thích áp lực dồn vào đâu khi nằm nghiêng, rồi đi qua dấu hiệu nệm quá cứng, cách chọn gối, cách thử nệm và khi nào đau vai, tê tay cần đi khám.

Tóm tắt nhanh

  • Nằm nghiêng thường là tư thế chiếm nhiều thời gian nhất trên giường ở người trưởng thành; vai và hông là hai điểm tì chính, eo là khoảng lõm cần được đỡ.
  • Thân trên rộng nhưng tương đối nhẹ, vùng chậu vừa rộng vừa nặng: nệm quá cứng đẩy vai lên, nệm quá mềm để hông lún sâu hơn vai. Trong một nghiên cứu trên nam giới, bề mặt chia vùng, mềm hơn ở vai, giữ cột sống thẳng hơn, nhất là ở người nặng cân, vai rộng.
  • Dấu hiệu nệm quá cứng: đau, cứng vai bên nằm dưới lúc thức dậy, phải kê tay dưới đầu, hay xoay sang tư thế nửa sấp. Tê tay về đêm có nhiều nguyên nhân, trong đó có ngủ với cổ tay gập; đừng vội đổ cho nệm.
  • Gối phải lấp vừa khoảng trống giữa đầu và mặt nệm: vai càng rộng, vai lún càng ít thì gối càng cần cao. Khi chọn nệm, nằm nghiêng ít nhất 15 phút mỗi bên.
  • Đau vai không đỡ sau vài tuần, tê hay yếu tay cả ban ngày cần đi khám; tê, yếu đột ngột một bên người, méo miệng, nói khó thì gọi 115 ngay.

1. Nằm nghiêng, áp lực dồn vào đâu?

Khi nằm nghiêng, lực dồn lên vai và hông, hai chỗ rộng nhất của cơ thể, còn eo nằm ở khoảng lõm giữa hai điểm tì đó. Nếu mặt nệm không theo kịp đường cong này, cột sống dễ cong theo phương ngang: võng xuống ở thắt lưng, hoặc chúi xuống về phía hông.

Đây cũng là tư thế phổ biến nhất ở người trưởng thành. Một nghiên cứu gắn cảm biến gia tốc ở đùi, lưng trên và cánh tay của 664 người đi làm ghi nhận họ dành 54,1 % thời gian trên giường ở tư thế nằm nghiêng, 37,5 % nằm ngửa và 7,3 % nằm sấp. Trong nghiên cứu này, thời gian nằm nghiêng tăng theo tuổi và chỉ số khối cơ thể.

Thân trên rộng nhưng nhẹ, vùng chậu vừa rộng vừa nặng

Hai điểm tì này không giống nhau. Thân trên rộng nhờ lồng ngực chứa phổi nhưng không nặng tương xứng với bề rộng, còn vùng chậu vừa rộng vừa nặng. Một nghiên cứu đo trục cột sống của 25 nam giới nằm nghiêng trên ba bề mặt (nệm mềm, nệm cứng và bề mặt chia vùng chỉnh độ cứng cho từng người) dùng chính đặc điểm này để giải thích kết quả.

Theo các tác giả, trên nệm rất cứng chỉ vai và chậu được đỡ: vai không lún xuống được thì cổ và lưng không được đỡ đúng, còn khớp vai chịu áp lực tiếp xúc cao, dễ đau và cứng khớp. Trên nệm quá mềm, vùng chậu nặng hơn nên lún sâu hơn thân trên.

Ở người vai rộng, khoảng chênh giữa bờ vai và vòng eo lớn hơn, nên vai phải lún sâu hơn nữa thì cột sống mới thẳng. Phần mô phỏng của nghiên cứu trên, dựng từ số đo của bốn nam giới, gợi ý người nặng cân và người có vai rộng hơn hẳn hông (bề rộng vai gấp hơn 1,45 lần bề rộng chậu) được lợi nhiều hơn từ bề mặt chia vùng. Vì vậy, nệm cho người vai rộng cần được chọn kỹ hơn.

2. Nằm nghiêng đau vai, ngủ nghiêng bị tê tay: có phải do nệm quá cứng?

Đau vai thì có thể, tê tay thì chưa chắc: với người nằm nghiêng, nệm quá cứng thường lộ ra ở vai, vì vai bên dưới không lún xuống được nên chịu tì nặng suốt đêm. Dấu hiệu nệm quá cứng hay gặp:

  • đau, mỏi hoặc cứng vai bên nằm dưới khi thức dậy, đỡ dần sau khi vận động;
  • vai bên dưới đau hoặc khó chịu tới mức bạn tỉnh giấc để đổi bên;
  • phải luồn tay dưới gối hoặc dưới má để kê đầu cho đủ cao;
  • hay vô thức xoay sang tư thế nửa nghiêng nửa sấp;
  • mỏi hông bên nằm dưới, hoặc thấy rõ khoảng hở dưới eo khi nằm nghiêng.

Tư thế nửa sấp không phải ngẫu nhiên: nhóm nghiên cứu ở mục 1 nhận định trên bề mặt rất cứng, thắt lưng võng xuống vì chỉ vai và chậu được đỡ, và phần lớn người ngủ tự xoay sang tư thế giữa nghiêng và sấp để tránh độ cong đó.

Đau vai và bên bạn hay nằm

Bên vai đau và bên bạn hay nằm có thể liên quan với nhau. Trong một nghiên cứu cắt ngang trên 83 người đau một bên vai, 67 % người quen nằm nghiêng một bên nằm đúng lên bên vai đau. Các tác giả lưu ý chưa rõ đây là nguyên nhân hay hệ quả; dù vậy, khi một bên vai đang đau, bạn có thể thử nằm nghiêng về bên còn lại.

Tê tay về đêm: để ý cả cổ tay

Tê tay về đêm có nhiều nguyên nhân, đừng vội đổ cho nệm. Một khảo sát trên 396 người cho thấy 33 % bị tê, châm chích tay về đêm ít nhất mỗi tuần; chỉ số khối cơ thể cao và ngủ với cổ tay gập đi kèm tê thường xuyên hơn, còn nằm nghiêng lại đi kèm tê ít hơn. Nếu hay tê tay khi ngủ nghiêng, hãy để ý cả cổ tay: tránh co gập cổ tay, gối đầu lên tay hay kẹp cánh tay dưới gối.

Tê tay thường xuyên làm bạn thức giấc, hoặc tê cả ban ngày, có thể là dấu hiệu chèn ép dây thần kinh như hội chứng ống cổ tay: xem mục 6.

3. Vai và hông cần lún khác nhau: vì sao một độ cứng không đủ?

Vì trên cùng một cơ thể nằm nghiêng có ba yêu cầu khác nhau: vai cần lún sâu, eo cần được đỡ lên, còn hông, phần nặng nhất, chỉ nên lún vừa phải. Một tấm nệm có độ cứng đồng đều chỉ cho bạn một điểm thoả hiệp: chọn cứng để hông không lún sâu thì vai bị đẩy lên; chọn mềm để vai lún thì hông lún theo, còn sâu hơn.

Người nằm nghiêng trên nệm mềm, đường chấm đỏ cho thấy cột sống chúi xuống vì hông lún sâu hơn vai

Nệm quá mềm: vai lún được nhưng hông, phần nặng nhất, lún còn sâu hơn, kéo trục cột sống (đường chấm đỏ) chúi xuống về phía hông.

Nệm quá mềm có thể để lại cảm giác mỏi thắt lưng khi thức dậy, và mỗi lần trở mình phải gắng sức. Nghiên cứu trên 25 nam giới cho thấy đúng thế giằng co này: khi nằm nghiêng, nệm mềm làm trục cột sống lệch nhiều nhất, nệm cứng khá hơn, còn bề mặt chia vùng chỉnh theo từng người đưa cột sống gần tư thế trung tính nhất. Phần mô phỏng cũng gợi ý ở nam giới, bất kể vóc dáng và cân nặng, một vùng vai mềm hơn giúp cột sống thẳng hơn.

Khi nằm nghiêng

Nệm quá cứng

Nệm quá mềm

Bề mặt nâng đỡ theo vùng

Vai

Không lún được, chịu tì nặng

Lún được

Lún đủ sâu

Eo

Không được đỡ, thắt lưng võng xuống

Bị kéo xuống theo hông

Được đỡ lên

Hông

Thành điểm tì

Lún sâu nhất

Lún vừa đủ

Trục cột sống

Cong ở thắt lưng

Chúi xuống về phía hông

Gần một đường thẳng

Nghiên cứu này dùng bề mặt chia vùng được chỉnh tay cho từng người, không phải nệm tự điều chỉnh, nhưng cho thấy vì sao nâng đỡ theo vùng quan trọng với người nằm nghiêng. Vùng của nhiều loại nệm là cố định, trong khi vai mỗi người nằm ở một chỗ tuỳ chiều cao; và khi bạn trở về nằm ngửa, vùng cần đỡ lại là khoảng hở dưới thắt lưng.

Nệm AI tinh chỉnh từng vùng theo tư thế

Nệm AI HEKA tiếp cận vấn đề này bằng nâng đỡ chủ động theo vùng. Cảm biến áp lực sinh học Bio-Motion nhận diện cơ thể và tư thế trong 3 mili-giây, thuật toán PRSR tính mức nâng đỡ cho từng vùng, rồi hệ thống xử lý và phát lệnh tinh chỉnh các cột nâng đỡ AI trong 10 mili-giây.

Khi bạn nằm nghiêng, vùng vai hạ xuống để bờ vai lún đủ sâu, vùng eo được nâng lên lấp khoảng hở, vùng hông hạ xuống. Khi bạn quay về nằm ngửa, chu trình chạy lại theo tư thế mới; sơ đồ nâng đỡ theo vùng khi nằm ngửa và nằm nghiêng trên trang Sức khỏe giấc ngủ cho thấy hai phương án đó trên cùng một tấm nệm.

Biên độ nâng đỡ theo dòng là 6,3 cm ở M Series, 7,2 cm ở U Series và 8 cm ở UU Series. Với hai người nằm chung giường từ 1,5 m, công nghệ Dual-Zone trên M, U và UU Series cho mỗi bên một hồ sơ nâng đỡ riêng, nên người quen nằm nghiêng không phải dùng chung một độ cứng với người quen nằm ngửa.

Nệm AI HEKA là sản phẩm wellness, không phải thiết bị y tế. Nệm giúp vai lún đúng mức và eo được đỡ khi bạn ngủ; nệm không điều trị đau vai hay bệnh cột sống, và không thay cho thuốc hay vật lý trị liệu.

4. Gối cho người nằm nghiêng: cao bao nhiêu là vừa?

Gối của người nằm nghiêng phải lấp vừa khoảng trống giữa đầu và mặt nệm, để cổ nằm thẳng hàng với phần còn lại của cột sống. Khoảng trống này phụ thuộc hai thứ: bề rộng vai và độ lún của vai vào nệm. Vai càng rộng, khoảng trống càng lớn; vai lún càng sâu, khoảng trống càng nhỏ.

Vì thế, cùng một chiếc gối có thể vừa trên nệm này nhưng quá cao trên nệm khác; đổi nệm thì nên xem lại gối. Một tổng quan về chiều cao gối liệt kê các yếu tố cần cân nhắc: độ thẳng cột sống cổ, kích thước cơ thể, áp lực tiếp xúc và hoạt động cơ. Dù vậy, chưa có kết luận chắc chắn về chiều cao gối tối ưu cho tư thế nằm ngửa hay nằm nghiêng. Không có một con số chung cho mọi người: chiều cao đúng là chiều cao giữ cổ thẳng khi chính bạn nằm trên chính tấm nệm của mình.

Cách tự kiểm tra: nằm nghiêng và nhờ người nhìn từ phía sau hoặc chụp ảnh. Đầu không gục xuống mặt nệm, cũng không bị đẩy nghiêng lên trần; đầu, cổ và lưng nối thành một đường gần thẳng. Nếu bạn phải luồn tay dưới gối để kê đầu, gối đang thấp so với khoảng trống ở vai.

Người nằm nghiêng trên nệm AI HEKA, đầu tựa gối định hình lấp khoảng trống giữa đầu và mặt nệm

Khi nằm nghiêng, gối cần lấp đủ khoảng trống giữa đầu và mặt nệm để cổ không gục xuống hay bị đẩy lên.

Gối HEKA Memory Foam Gel có hai bản: gối cao 60 × 35 × 9/7 cm cho người nằm nghiêng, vai rộng hoặc quen gối cao, và gối thấp 55 × 35 × 7/5 cm cho người nằm ngửa, vóc dáng nhỏ. Mỗi gối có hai gờ cao khác nhau, nên bạn đổi chiều gối để chọn độ cao vừa với mình; chi tiết ở trang gối HEKA Memory Foam Gel.

Nếu bạn hay thức dậy với cổ cứng, mỏi vai gáy, bài ngủ dậy đau cổ vai gáy: do gối hay do nệm hướng dẫn cách phối gối với nệm theo từng tư thế.

5. Cách thử nệm cho người nằm nghiêng

Thử nệm cho tư thế nghiêng cần thời gian: hãy nằm nghiêng ít nhất 15 phút ở mỗi bên, với chiếc gối gần giống gối bạn dùng ở nhà. Một nghiên cứu ghi chuyển động 3D trên 24 phụ nữ trẻ không có triệu chứng nằm nghiêng cho thấy cột sống cổ cần thời gian mới ổn định trên gối: 70,8 % người tham gia đã ổn định trong vòng 15 phút, và 15 phút là ước tính tốt nhất của các tác giả.

Trình tự gợi ý khi trải nghiệm thực tế:

  1. Mặc quần áo thoải mái, mang theo gối quen dùng nếu được.
  2. Nằm nghiêng về bên bạn hay ngủ, co gối nhẹ như khi ngủ thật, nằm yên ít nhất 15 phút rồi đổi bên.
  3. Để ý vai bên dưới: vai chìm xuống mà không bị đè; vai bị đẩy lên hay muốn xoay người nửa sấp là dấu hiệu nệm cứng với bạn.
  4. Nhờ người đi cùng nhìn từ phía sau: eo không có khoảng hở, hông không lún thành hố, cột sống gần như một đường thẳng từ gáy tới xương cụt.
  5. Xoay từ nghiêng sang ngửa rồi sang bên kia vài lần: phải chống tay mới xoay được là nệm quá mềm với bạn.
  6. Nằm ngửa thêm một lúc, vì không ai nằm nghiêng suốt đêm.

Cảm giác của chính bạn quan trọng không kém con số. Một nghiên cứu đo phân bố áp lực cơ thể trên giường thông minh trong phòng thí nghiệm giấc ngủ ghi nhận áp lực đo được chỉ tương quan một phần với cảm giác thoải mái. Theo nghiên cứu này, chiều cao, cân nặng và chỉ số khối cơ thể cũng ảnh hưởng tới cảm giác đó. Bản đồ áp lực cho thấy vùng nào đang bị tì, nhưng quyết định cuối cùng nên dựa trên cảm nhận sau đủ thời gian nằm.

Tại HEKA Experience Center Sala, buổi trải nghiệm thực tế diễn ra trong phòng riêng cho từng khách, có thể đi cùng người thân. Bạn nằm ở tư thế quen thuộc, chuyển từ nằm ngửa sang nằm nghiêng, rồi cùng chuyên viên tư vấn giấc ngủ theo dõi sự phân bố áp lực trên màn hình. Khi còn thức, bạn có thể cảm thấy một chuyển động rất nhẹ lúc nệm tinh chỉnh. Trước khi đến, bảng so sánh các dòng nệm AI HEKA giúp bạn thu hẹp lựa chọn.

Nếu bạn ngủ cả ba tư thế, bài chọn nệm theo tư thế ngủ so sánh nhu cầu nâng đỡ của nằm ngửa, nằm nghiêng và nằm sấp.

6. Khi nào đau vai, tê tay khi ngủ cần đi khám?

Đổi nệm, đổi gối chỉ hợp với khó chịu do tư thế; đau vai hay tê tay có một trong các dấu hiệu dưới đây cần được bác sĩ khám. Danh sách chưa đầy đủ; khi lo lắng, hãy hỏi bác sĩ:

  • đau vai không đỡ sau vài tuần dù đã đổi bên nằm và chỉnh gối, hoặc đau về đêm cả khi không nằm đè lên vai đó;
  • khó hoặc không nhấc được cánh tay, vai sưng, biến dạng, hoặc đau sau ngã, va chạm;
  • tê, châm chích bàn tay làm bạn thức giấc nhiều đêm, hoặc kéo dài cả ban ngày; tay yếu, khó cầm nắm, cài cúc áo, cơ ở gốc ngón cái teo dần;
  • đau cổ lan xuống cánh tay kèm tê hoặc yếu tay;
  • vai đau kèm sốt, sưng, nóng, đỏ;
  • đau thắt lưng kéo dài trên 6 tuần hoặc kèm tê yếu chân.

Gọi 115 hoặc đến cấp cứu ngay khi:

  • tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hay chân, nhất là một bên người, kèm méo miệng, nói khó, nhìn mờ: đây có thể là đột quỵ;
  • đau, tức ngực lan ra vai, cánh tay (thường là bên trái), cổ hay hàm, kèm khó thở, vã mồ hôi: đây có thể là nhồi máu cơ tim;
  • yếu tay chân tiến triển nhanh, hoặc đau lưng kèm bí tiểu, mất kiểm soát tiểu tiện hay đại tiện, tê vùng bẹn hay quanh hậu môn.

7. Câu hỏi thường gặp về nệm cho người nằm nghiêng

Nằm nghiêng bên trái hay bên phải tốt hơn?

Với người khoẻ mạnh, bên nào thoải mái thì nằm bên đó, và đổi bên trong đêm là bình thường. Người hay bị trào ngược dạ dày – thực quản có thể ưu tiên bên trái. Một nghiên cứu theo dõi tư thế ngủ cùng độ pH thực quản trên 57 người bệnh cần đo trào ngược cho thấy nằm nghiêng trái đi kèm thời gian tiếp xúc acid ngắn hơn so với nằm ngửa và nằm nghiêng phải. Người đau một bên vai có thể thử nằm về bên không đau; phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ sản khoa về tư thế ngủ.

Nằm nghiêng kẹp gối giữa hai đầu gối có tốt không?

Có thể thử. Khi nằm nghiêng, chân trên dễ đổ về phía trước, kéo hông và thắt lưng xoay theo; một chiếc gối mỏng kẹp giữa hai đầu gối giữ chân trên ngang hông. Nếu thấy dễ chịu hơn thì cứ dùng, nhưng gối kẹp không thay được một tấm nệm đỡ đúng vai và eo.

Người vai rộng có nên chọn nệm mềm không?

Không hẳn. Vai rộng cần lún sâu hơn, nhưng nệm mềm đồng đều cũng để hông lún theo; trong nghiên cứu ở mục 1, nệm mềm làm trục cột sống lệch nhiều nhất khi nằm nghiêng. Người vai rộng nên tìm nệm mềm hơn ở vùng vai, chắc hơn ở vùng eo, hoặc nệm tinh chỉnh theo vùng, rồi trải nghiệm thực tế ít nhất 15 phút mỗi bên.

Kết luận

Người nằm nghiêng, nhất là người vai rộng, cần nệm để vai lún sâu, eo được đỡ và hông chỉ lún vừa phải. Một độ cứng đồng đều chỉ là thoả hiệp: cứng thì vai bị tì, mềm thì hông lún quá sâu; bề mặt nâng đỡ theo vùng xử lý thế giằng co này tốt hơn.

Gối đủ cao, cổ tay thẳng và ít nhất 15 phút trải nghiệm thực tế ở mỗi bên là những việc bạn tự làm được. Đau vai kéo dài, tê hay yếu tay là việc của bác sĩ.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

Xem chi tiết 8 nguồn tham khảo
  1. Skarpsno ES, et al. Sleep positions and nocturnal body movements based on free-living accelerometer recordings: association with demographics, lifestyle, and insomnia symptoms. Nature and Science of Sleep, 2017;9:267–275. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Leilnahari K, et al. Spine alignment in men during lateral sleep position: experimental study and modeling. BioMedical Engineering OnLine, 2011;10:103. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Kempf B, Kongsted A. Association between the side of unilateral shoulder pain and preferred sleeping position: a cross-sectional study of 83 Danish patients. Journal of Manipulative and Physiological Therapeutics, 2012;35(5):407–412. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Roth Bettlach CL, et al. Preferences in Sleep Position Correlate With Nighttime Paresthesias in Healthy People Without Carpal Tunnel Syndrome. Hand (New York), 2019;14(2):163–171. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  5. Lei JX, et al. Ergonomic Consideration in Pillow Height Determinants and Evaluation. Healthcare (Basel), 2021;9(10):1333. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  6. Hodkinson JB, et al. Time to stabilisation of the cervical spine when supported by a pillow in side lying. Ergonomics, 2013;56(9):1474–1485. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  7. Bai X, et al. Determinants of Perceived Comfort: Multi-Dimensional Thinking in Smart Bedding Design. Sensors, 2024;24(13):4058. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Schuitenmaker JM, et al. Associations Between Sleep Position and Nocturnal Gastroesophageal Reflux: A Study Using Concurrent Monitoring of Sleep Position and Esophageal pH and Impedance. The American Journal of Gastroenterology, 2022;117(2):346–351. Link bài viết: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Chia sẻ bài viết

Facebook

Bài liên quan

Kiến thức về nệm

Đau lưng nên nằm nệm gì? Cách chọn nệm cho người đau lưng theo nghiên cứu

Người đau lưng nên nằm nệm độ cứng vừa phải, giữ được đường cong tự nhiên của thắt lưng ở cả tư thế nằm ngửa lẫn nằm nghiêng; nệm quá mềm làm thắt lưng lún sâu, nệm quá cứng làm thắt lưng bị treo. Đau lưng kéo dài trên 6 tuần hoặc kèm tê yếu chân cần đi khám, nệm không thay thế điều trị.

Kiến thức về nệm

Nệm AI HEKA đặt lên giường nào? Khung giường, giường bệ phẳng, giường hộc kéo và nguồn điện

Nệm AI HEKA cần mặt đỡ phẳng, vững: đế tấm đặc, đế nan cách nhau không quá 10 cm hoặc giường bệ phẳng, không đặt thẳng xuống sàn hay lên khung lò xo hộp. Trước khi đóng giường hoặc chốt bản vẽ, hãy đối chiếu lòng giường với cỡ nệm, cộng độ dày nệm vào chiều cao giường và hỏi HEKA vị trí ổ điện cho bộ chuyển đổi nguồn của nệm.