Đau đầu: Nguyên nhân, phân loại và cách điều trị hiệu quả

Đau đầu là một trong những triệu chứng y khoa phổ biến nhất, có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Phần lớn các cơn đau là lành tính, nhưng khi bạn hay bị đau đầu, cơn đau có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc và chất lượng cuộc sống, đôi khi còn là tín hiệu của một bệnh lý cần điều trị. Hiểu rõ cơ chế, phân loại và nguyên nhân sẽ giúp bạn xử trí đúng và phòng ngừa cơn đau tái phát.

Tóm tắt nhanh

• Đau đầu là cảm giác đau hoặc khó chịu ở bất kỳ vị trí nào của vùng đầu, có thể lan xuống cổ, và là triệu chứng của nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau.
• Đau đầu nguyên phát chiếm phần lớn các trường hợp, còn đau đầu thứ phát là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe khác, từ cảm cúm, viêm xoang đến viêm màng não hay xuất huyết não.
• Đau đầu mạn tính là đau từ 15 ngày trở lên mỗi tháng và kéo dài hơn 3 tháng, còn đau đầu từng cơn xuất hiện lẻ tẻ, dưới 15 ngày mỗi tháng.
• Bạn cần gọi ngay 115 khi có các dấu hiệu như đau đầu dữ dội đột ngột, đau đầu kèm yếu hoặc tê một bên mặt, tay, chân, nói khó, hoặc sốt kèm cứng cổ.

1. Đau đầu là gì?

Đau đầu là cảm giác đau hoặc khó chịu ở bất kỳ vị trí nào của vùng đầu, có thể lan xuống cổ. Đây không phải là một bệnh lý đơn lẻ mà là triệu chứng của nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, từ căng thẳng thông thường đến các bệnh lý thần kinh phức tạp.

Về cơ chế sinh học, bản thân mô não không có các thụ thể cảm nhận đau, vì vậy nhu mô não không thể "cảm thấy" đau. Theo Cleveland Clinic1, cơn đau xuất phát khi các cấu trúc nhạy cảm quanh não như mạch máu, dây thần kinh, cơ vùng đầu cổ hoặc màng não bị kích thích, viêm hoặc kéo căng. Các cấu trúc này gửi tín hiệu đau về não, hình thành cảm nhận về cơn đau đầu.

Đau đầu có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng nào của đầu và do rất nhiều nguyên nhân khác nhau.

2. Phân loại đau đầu thường gặp

Đau nửa đầu (migraine)

Đau nửa đầu là một bệnh lý thần kinh mạn tính, đặc trưng bởi những cơn đau từ trung bình đến dữ dội, thường ở một bên đầu. Cơn đau nhói theo nhịp mạch, nặng hơn khi vận động và có thể kéo dài từ 4 giờ đến 3 ngày nếu không được điều trị, đi kèm buồn nôn, nôn, sợ ánh sáng hoặc tiếng động. Khoảng một phần tư người bệnh gặp tiền triệu (aura) như nhìn thấy đốm sáng, đường zic-zac hoặc tê rần ở tay, mặt.

Theo Mayo Clinic2, bệnh có liên quan đến yếu tố di truyền và những thay đổi trong hoạt động của não bộ. Kiểm soát đau nửa đầu thường cần kết hợp thay đổi lối sống với thuốc theo chỉ định của bác sĩ; bạn có thể tìm hiểu chi tiết trong bài đau nửa đầu (migraine).

Đau nửa đầu là một bệnh lý thần kinh mạn tính, thường gây ra các cơn đau ở một bên đầu.

Đau đầu do căng thẳng

Đây là dạng đau đầu phổ biến nhất, với cảm giác đau âm ỉ, bó chặt như có vòng băng quấn quanh trán và thái dương. Khác với đau nửa đầu, cơn đau thường ở cả hai bên, mức độ nhẹ đến vừa, không nặng thêm khi vận động và không kèm buồn nôn. Cơn đau hay liên quan đến căng cơ vùng cổ, vai, da đầu, áp lực tâm lý, thiếu ngủ hoặc tư thế làm việc sai kéo dài; tuy không nguy hiểm nhưng nếu tái diễn thường xuyên sẽ gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.

Đau đầu cụm

Đau đầu cụm là một trong những dạng đau đầu dữ dội nhất, với cơn đau cực độ xuất hiện đột ngột quanh hốc mắt hoặc một bên thái dương. Mỗi cơn thường kéo dài 15 phút đến 3 giờ, lặp lại theo từng đợt (cụm) vài tuần đến vài tháng, xen kẽ những giai đoạn thuyên giảm hoàn toàn. Bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ.

Trong cơn, người bệnh có thể chảy nước mắt, đỏ mắt, sưng mí hoặc chảy nước mũi ở bên đau, bồn chồn không yên. Cơn đau hay đến vào giờ cố định, đặc biệt là ban đêm, đánh thức người bệnh và làm gián đoạn nghiêm trọng giấc ngủ.

Đau đầu cụm là một trong những dạng đau đầu dữ dội nhất, cơn đau xuất hiện đột ngột quanh hốc mắt hoặc một bên thái dương và thường xảy ra theo chu kỳ.

Đau đầu mạn tính: khi nào "hay bị đau đầu" là đáng lo?

Hầu như ai cũng từng bị đau đầu, nhưng tần suất mới là điều cần chú ý:

• Đau đầu từng cơn: xuất hiện lẻ tẻ, dưới 15 ngày mỗi tháng, thường liên quan đến yếu tố tức thời như thiếu ngủ, căng thẳng ngắn hạn, bỏ bữa hay thay đổi thời tiết.
• Đau đầu mạn tính: đau từ 15 ngày trở lên mỗi tháng, kéo dài hơn 3 tháng. Đây thường là sự tiến triển của migraine hoặc đau đầu do căng thẳng khi không được kiểm soát tốt, khiến hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn với cảm giác đau.

Người hay bị đau đầu dễ rơi vào vòng luẩn quẩn: càng đau càng dùng thuốc giảm đau, và chính việc dùng thuốc quá thường xuyên lại gây đau đầu do lạm dụng thuốc (xem mục 6). Theo Viện Quốc gia về Rối loạn Thần kinh và Đột quỵ Hoa Kỳ (NINDS)3, người bị đau đầu tái phát nhiều lần nên được đánh giá y khoa sớm. Điều trị giai đoạn mạn tính thường cần kế hoạch dài hạn gồm thay đổi lối sống, liệu pháp hành vi và thuốc dự phòng.

Đau đầu vùng sau gáy

Đau sau gáy là cách mô tả theo vị trí chứ không phải một loại đau đầu riêng. Cơn đau ở phía sau đầu và cổ trên thường gặp trong đau đầu do căng thẳng, đau đầu xuất phát từ cột sống cổ (thoái hóa, thoát vị đĩa đệm cổ) hoặc đau dây thần kinh chẩm; tư thế đúng và vật lý trị liệu vùng cổ giúp cải thiện cơn đau.

Nhiều người cho rằng đau sau gáy là dấu hiệu của cao huyết áp. Thực tế, tăng huyết áp mức độ nhẹ và vừa thường không gây triệu chứng; đau đầu chủ yếu xuất hiện khi huyết áp tăng rất cao, thường từ 180/120 mmHg trở lên. Nếu đo được mức này kèm đau ngực, khó thở, nhìn mờ, yếu liệt hoặc lú lẫn, hãy gọi cấp cứu 115.

3. Nguyên nhân gây đau đầu phổ biến

Y học chia nguyên nhân đau đầu thành hai nhóm, dựa trên việc cơn đau là một bệnh độc lập hay là triệu chứng của vấn đề sức khỏe khác:

• Đau đầu nguyên phát: chiếm phần lớn các trường hợp; bản thân cơn đau là bệnh, không do bệnh lý khác gây ra. Theo Cleveland Clinic, cơn đau phát sinh từ sự hoạt động quá mức hoặc rối loạn của các cấu trúc nhạy cảm với đau ở đầu cổ. Các dạng phổ biến gồm đau nửa đầu, đau đầu do căng thẳng và đau đầu cụm.
• Đau đầu thứ phát: là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe khác, từ nguyên nhân nhẹ như cảm cúm, viêm xoang, mất nước đến tình trạng nguy hiểm như viêm màng não, xuất huyết não, khối u hay chấn thương sọ não.

Những lý do khiến bạn hay bị đau đầu

• Căng thẳng kéo dài: các hormone căng thẳng như cortisol, adrenaline làm căng cứng cơ vùng cổ vai gáy và da đầu, khiến nhiều người đau đầu dai dẳng dù xét nghiệm không phát hiện tổn thương.
• Thiếu ngủ, ngủ không ngon giấc: thiếu ngủ hạ thấp ngưỡng chịu đau. Ngưng thở khi ngủ làm oxy máu giảm, CO2 tăng, gây đau đầu âm ỉ khi thức dậy. Ngủ quá nhiều hoặc giờ giấc thất thường cũng có thể khởi phát migraine.
• Mất nước, bỏ bữa: thiếu nước và hạ đường huyết khi quá đói đều có thể gây đau đầu; đau đầu do thiếu nước thường cải thiện sau khi uống đủ nước.
• Caffeine và rượu bia: uống quá nhiều cà phê, hoặc đột ngột bỏ cà phê khi đã quen dùng hằng ngày (cai caffeine), đều có thể gây đau đầu. Rượu bia gây giãn mạch, mất nước và làm giấc ngủ chập chờn.
• Ngồi sai tư thế, dùng máy tính, điện thoại lâu: cúi đầu, ngồi khom trước màn hình làm tăng tải lên cột sống cổ, gây đau từ vùng chẩm lan lên đỉnh đầu, thái dương, kèm mỏi vai gáy và mỏi mắt.
• Thay đổi nội tiết ở nữ giới: trước và trong kỳ kinh, khi mang thai, tiền mãn kinh hoặc khi dùng thuốc nội tiết.
• Dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên: một nguyên nhân thường gặp khiến đau đầu từng cơn chuyển thành mạn tính.

Thiếu ngủ hoặc ngủ không ngon giấc là lý do thường gặp khiến nhiều người hay bị đau đầu.

Các bệnh lý có thể gây đau đầu

• Viêm xoang: đau vùng trán, gốc mũi hoặc gò má, tăng khi cúi đầu, thường kèm nghẹt mũi, dịch mũi đặc và giảm khứu giác.
• Tăng nhãn áp góc đóng cơn cấp: đau nhức quanh hốc mắt lan ra đầu, mắt đỏ, nhìn mờ, thấy quầng sáng quanh bóng đèn, có thể buồn nôn; đây là cấp cứu nhãn khoa vì nguy cơ mất thị lực.
• Di chứng chấn thương đầu: dù phim chụp ban đầu bình thường, người bệnh vẫn có thể đau đầu dai dẳng nhiều tuần, nhiều tháng sau va đập (hội chứng sau chấn động).
• U não: hiếm gặp; đau tăng dần theo tuần, tháng, có thể nặng hơn khi nằm lâu, ho, rặn, kèm nôn vọt, co giật, yếu tay chân, thay đổi thị lực hoặc tính cách.
• Viêm màng não, viêm não: sốt, đau đầu dữ dội, cứng cổ (khó cúi cằm chạm ngực), sợ ánh sáng, lơ mơ, có thể nổi ban; cần cấp cứu ngay.
• Đột quỵ, đặc biệt là xuất huyết dưới nhện: cơn đau đầu dữ dội đột ngột, đạt đỉnh trong vòng một phút, thường được mô tả là "cơn đau đầu tồi tệ nhất cuộc đời", có thể kèm nôn, cứng cổ, ngất, yếu liệt hoặc nói khó.
• Ngộ độc khí CO: do sưởi than, bếp than hoặc chạy máy phát điện trong phòng kín; gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, thường nhiều người trong nhà cùng bị.

Đau đầu kèm sốt là một ví dụ của đau đầu thứ phát: cơn đau xuất hiện do một bệnh lý khác, chẳng hạn nhiễm trùng.

Ai dễ bị đau đầu hơn?

Ngoài các yếu tố kể trên, nguy cơ đau đầu cao hơn ở người có cha mẹ bị đau nửa đầu (yếu tố di truyền) và ở nữ giới (migraine gặp ở nữ nhiều hơn nam). Nguy cơ cũng cao hơn ở nhân viên văn phòng làm việc nhiều giờ với máy tính, người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và người có tiền sử chấn thương đầu. Theo NINDS, hiểu rõ các yếu tố khởi phát của riêng mình là bước đầu tiên để giảm số cơn đau mỗi tháng.

Các yếu tố về stress, di truyền, lạm dụng chất kích thích hay công việc văn phòng có thể là những yếu tố nguy cơ gây nên đau đầu.

4. Khi nào cần đi khám? Dấu hiệu phải gọi cấp cứu 115

Phần lớn các cơn đau đầu tự hết sau khi nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc giảm đau thông thường. Tuy nhiên, bạn cần nhận biết sớm những dấu hiệu dưới đây để không bỏ lỡ một tình trạng cấp cứu thần kinh.

Gọi ngay 115 hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất

• Đau đầu đột ngột, dữ dội, đạt mức tối đa chỉ trong vài giây đến một phút (đau đầu kiểu sét đánh), hoặc đau "tồi tệ nhất từ trước tới nay".
• Đau đầu kèm yếu hoặc tê một bên mặt, tay, chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ hoặc mất thăng bằng đột ngột. Đây là các dấu hiệu đột quỵ não theo quy tắc BE-FAST; không tự cho người bệnh uống aspirin hay bất kỳ thuốc nào tại nhà.
• Đau đầu kèm sốt, cứng cổ, phát ban, lú lẫn hoặc co giật.
• Đau đầu sau chấn thương vùng đầu, nhất là khi kèm nôn nhiều lần, lơ mơ hoặc buồn ngủ bất thường.
• Nhiều người trong nhà cùng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn (nghi ngộ độc khí CO): đưa mọi người ra nơi thoáng khí rồi gọi cấp cứu.

Đi khám sớm trong vài ngày

• Đau đầu hầu như mỗi ngày, hoặc tần suất và mức độ tăng dần theo thời gian.
• Cơn đau kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm, thường đánh thức bạn dậy lúc đêm hoặc nặng hơn khi ho, rặn, cúi người.
• Kiểu đau đầu mới xuất hiện sau tuổi 50, hoặc khác hẳn các cơn trước.
• Đau đầu ở người đang mang thai, người có bệnh ung thư, suy giảm miễn dịch hoặc tăng huyết áp.
• Bạn phải dùng thuốc giảm đau từ 2–3 ngày mỗi tuần trở lên, hoặc thuốc không còn hiệu quả.

Để hiểu thêm ý nghĩa của từng vùng đau, bạn có thể đọc bài các vị trí đau đầu nguy hiểm.

5. Chẩn đoán đau đầu như thế nào?

Trong đa số trường hợp, bác sĩ xác định được loại đau đầu qua hỏi bệnh và thăm khám, đồng thời loại trừ các nguyên nhân thứ phát nguy hiểm:

• Hỏi bệnh chi tiết: thời điểm bắt đầu, tần suất, thời gian mỗi cơn, vị trí, tính chất đau, triệu chứng đi kèm, yếu tố khởi phát và các thuốc đang dùng. Ghi nhật ký đau đầu vài tuần trước khi khám giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.
• Khám thần kinh: kiểm tra phản xạ, sức cơ, cảm giác, thăng bằng, thị lực và đáy mắt.
• Phân loại theo tiêu chuẩn quốc tế: dựa vào Phân loại quốc tế các rối loạn đau đầu (ICHD-3) để phân biệt migraine, đau đầu do căng thẳng, đau đầu cụm hay đau đầu thứ phát.
• Chụp CT, MRI hoặc xét nghiệm khi cần: không phải ai đau đầu cũng cần chụp chiếu; các kỹ thuật này được chỉ định khi có dấu hiệu cảnh báo. CT giúp phát hiện nhanh chảy máu não, chấn thương; MRI cho hình ảnh chi tiết nhu mô não, mạch máu và khối u; chọc dò dịch não tủy khi nghi viêm màng não.

Hỏi bệnh kỹ và khám lâm sàng giúp bác sĩ xác định loại đau đầu; chụp chiếu chỉ cần thiết khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý nghiêm trọng.

6. Phương pháp điều trị đau đầu

Thuốc giảm đau cắt cơn

Tùy loại và mức độ đau đầu, bác sĩ hoặc dược sĩ sẽ tư vấn nhóm thuốc phù hợp để cắt cơn:

• Paracetamol (acetaminophen): thường dùng cho cơn đau nhẹ đến vừa, an toàn khi dùng đúng liều; quá liều có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng, nhất là ở người có bệnh gan hoặc uống nhiều rượu bia.
• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, naproxen: hiệu quả với đau đầu do căng thẳng và đau nửa đầu, nhưng có thể gây viêm loét dạ dày, ảnh hưởng thận; thận trọng ở người có bệnh dạ dày, thận, tim mạch và phụ nữ mang thai. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
• Thuốc đặc trị đau nửa đầu: nhóm triptan và một số thuốc thế hệ mới là thuốc kê đơn, không phù hợp với người có bệnh mạch vành hoặc tiền sử đột quỵ.

Hãy dùng đúng liều ghi trên nhãn và hỏi ý kiến bác sĩ, dược sĩ nếu bạn đang mang thai, cho con bú, có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc khác.

Cảnh giác với đau đầu do lạm dụng thuốc

Theo Mayo Clinic, dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên có thể gây đau đầu do lạm dụng thuốc, khiến cơn đau dai dẳng và khó điều trị hơn. Theo tiêu chuẩn ICHD-3, tình trạng này có thể xuất hiện khi dùng thuốc giảm đau thông thường từ 15 ngày mỗi tháng, hoặc triptan, thuốc giảm đau phối hợp từ 10 ngày mỗi tháng, kéo dài hơn 3 tháng. Nguyên tắc an toàn là không tự dùng thuốc giảm đau quá 2–3 ngày mỗi tuần; nếu cần dùng nhiều hơn, hãy đi khám để được điều trị dự phòng và hướng dẫn giảm thuốc.

Điều trị dự phòng

Với người hay bị đau đầu hoặc đau đầu mạn tính, bác sĩ có thể chỉ định thuốc dùng hằng ngày để giảm tần suất cơn đau, như một số thuốc chẹn beta, thuốc chống trầm cảm ba vòng, thuốc chống động kinh hoặc các thuốc nhắm vào CGRP dành cho migraine. Đây đều là thuốc kê đơn, cần bác sĩ theo dõi tác dụng phụ; không tự mua dùng.

Liệu pháp không dùng thuốc

• Thư giãn, thiền, hít thở sâu: giúp giảm căng thẳng và thả lỏng cơ vùng đầu, cổ.
• Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT): giúp nhận diện và điều chỉnh những suy nghĩ, thói quen làm cơn đau nặng thêm; hữu ích với đau đầu mạn tính và migraine.
• Vật lý trị liệu cổ vai gáy: bài tập vận động, giải phóng điểm đau cơ và chỉnh tư thế khi đau đầu liên quan đến căng cơ.
• Liệu pháp nhiệt: chườm ấm vùng cổ vai gáy giúp giãn cơ; chườm lạnh vùng trán, thái dương có thể làm dịu cơn đau nửa đầu.
• Massage, bấm huyệt, châm cứu: có thể hỗ trợ giảm đau ở một số người; nên thực hiện tại cơ sở uy tín và không thay thế điều trị của bác sĩ.

Các chuyên gia tại Cleveland Clinic khuyến nghị kết hợp lối sống lành mạnh với các kỹ thuật thư giãn để kiểm soát đau đầu tốt hơn, giúp nhiều người giảm dần sự phụ thuộc vào thuốc giảm đau.

Thiền định và các kỹ thuật thư giãn có thể giúp giảm tần suất và mức độ đau đầu mà không cần dùng thuốc.

7. Giải pháp phòng ngừa đau đầu hiệu quả

Chế độ dinh dưỡng

• Bổ sung thực phẩm giàu magie như các loại hạt, rau lá xanh và ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống đủ nước, khoảng 1,5–2 lít mỗi ngày tùy thể trạng và thời tiết.
• Hạn chế thịt chế biến sẵn như thịt xông khói, xúc xích nếu nhận thấy chúng làm cơn đau xuất hiện.
• Tránh uống quá nhiều cà phê, rượu bia; nếu quen uống cà phê, hãy giữ lượng ổn định mỗi ngày.
• Ăn đúng bữa, không để cơ thể quá đói gây hạ đường huyết.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ duy trì sự ổn định của hệ thống mạch máu và thần kinh.

Chế độ sinh hoạt và giấc ngủ

• Ngủ đủ 7–9 tiếng mỗi đêm, đi ngủ và thức dậy vào giờ cố định, kể cả cuối tuần.
• Giữ phòng ngủ tối, yên tĩnh, nhiệt độ khoảng 20–22°C; tắt điện thoại, máy tính ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
• Nếu ngủ trưa, chỉ nên ngủ 10–20 phút để tránh thức dậy lờ đờ, nặng đầu.
• Bố trí góc làm việc đủ ánh sáng, màn hình ngang tầm mắt; nghỉ ngắn sau mỗi 45–60 phút làm việc với máy tính.
• Vận động nhẹ nhàng đều đặn như đi bộ, bơi lội hoặc yoga.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ để tầm soát huyết áp, thị lực và các vấn đề của cột sống cổ.

Kiểm soát căng thẳng

Căng thẳng tâm lý là một trong những yếu tố khởi phát đau đầu thường gặp nhất. Bạn có thể thực hành hít thở sâu hoặc thư giãn cơ tiến triển, dành thời gian cho sở thích cá nhân, ghi nhật ký cơn đau để nhận diện tình huống gây áp lực và đặt ranh giới rõ ràng giữa công việc với thời gian nghỉ ngơi. Chủ động kiểm soát căng thẳng giúp giảm tần suất đau đầu, đồng thời cải thiện sức khỏe tinh thần.

Học cách thiết lập ranh giới để cân bằng giữa công việc, cuộc sống và các mối quan hệ là một cách kiểm soát căng thẳng hiệu quả.

8. Câu hỏi thường gặp về đau đầu

Khi nào đau đầu cần đi khám sớm trong vài ngày?

Bạn nên đi khám sớm trong vài ngày khi có các dấu hiệu như đau đầu hầu như mỗi ngày, kiểu đau mới xuất hiện sau tuổi 50 hoặc phải dùng thuốc giảm đau từ 2–3 ngày mỗi tuần trở lên.

Đau đầu sau gáy có phải dấu hiệu của cao huyết áp không?

Không hẳn. Tăng huyết áp mức độ nhẹ và vừa thường không gây triệu chứng; đau đầu chủ yếu xuất hiện khi huyết áp tăng rất cao, thường từ 180/120 mmHg trở lên.

Dùng thuốc giảm đau thường xuyên có thể gây đau đầu không?

Có thể. Dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên có thể gây đau đầu do lạm dụng thuốc; nguyên tắc an toàn là không tự dùng quá 2–3 ngày mỗi tuần, nếu cần nhiều hơn hãy đi khám.

Kết luận

Đau đầu là triệu chứng đa dạng, từ những cơn đau do căng thẳng thông thường đến migraine, đau đầu cụm hay đau đầu do bệnh lý khác. Nếu hay bị đau đầu, hãy ghi nhật ký cơn đau, điều chỉnh giấc ngủ, sinh hoạt và đi khám khi cơn đau thay đổi tính chất hoặc phải dùng thuốc thường xuyên; với đau đầu dữ dội đột ngột, yếu liệt, nói khó hay sốt kèm cứng cổ, hãy gọi ngay 115.

Bạn cũng có thể tham khảo các kỹ thuật giải tỏa căng thẳng trong bài Stress là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và 7 kỹ thuật giải tỏa tâm trí.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo