Đau lưng bên trái là bệnh gì? Nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả

Đau lưng bên trái là một vấn đề sức khỏe phổ biến, có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hằng ngày. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các vấn đề về cơ xương khớp đến các bệnh lý nội tạng. Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu cần đi khám và phương pháp điều trị đau lưng bên trái để kiểm soát cơn đau an toàn.

Tóm tắt nhanh

• Đau lưng bên trái có thể do cơ xương khớp như căng cơ, chấn thương dây chằng hay thoát vị đĩa đệm, hoặc do cơ quan nội tạng như thận, tiêu hóa, phụ khoa hay tim mạch.
• Đau lưng dưới bên trái là vị trí thường gặp nhất, ở vùng thắt lưng gần eo, có thể lan xuống mông hoặc chân; đau lưng trên bên trái đôi khi là dấu hiệu của bệnh tim, phổi.
• Với đau nhẹ, cấp tính do cơ xương khớp và không có dấu hiệu cảnh báo, bạn có thể nghỉ ngơi ngắn, chườm lạnh trong 24–48 giờ đầu rồi chườm ấm, mỗi lần khoảng 15–20 phút, và vận động nhẹ nhàng.
• Gọi cấp cứu 115 hoặc đến ngay khoa cấp cứu nếu đau lưng bên trái đi kèm các dấu hiệu như đau thắt ngực, khó thở, đau lan ra cánh tay trái, bí tiểu hoặc yếu chân tăng dần.

1. Hiểu đúng về đau lưng bên trái

Đau lưng bên trái là cảm giác đau hoặc khó chịu ở vùng lưng trái, thường gặp nhất ở phần lưng dưới, gần vùng thắt lưng hoặc phía sau eo. Cơn đau có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng và kéo dài từ vài giờ đến vài tuần, ảnh hưởng đến khả năng di chuyển và sinh hoạt hằng ngày.

Đau lưng bên trái thường xảy ra tại một vài vị trí:

• Đau lưng trên bên trái: Đau ở vùng bả vai trái hoặc giữa bả vai trái và cột sống. Nguyên nhân thường là căng cơ, sai tư thế, thoái hóa cột sống cổ hoặc ngực, nhưng đôi khi là dấu hiệu của bệnh tim, phổi.
• Đau lưng dưới bên trái: Vị trí thường gặp nhất, ở vùng thắt lưng gần eo, có thể lan xuống mông hoặc chân. Nguyên nhân có thể liên quan đến cơ xương khớp như căng cơ, thoát vị đĩa đệm, hoặc các cơ quan như thận trái, đại tràng.

Đau lưng bên trái là cảm giác đau, khó chịu ở vùng lưng bên trái

2. Nguyên nhân đau lưng bên trái thường gặp

Đau lưng bên trái có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các vấn đề về cơ xương khớp và các bệnh lý liên quan đến cơ quan nội tạng. Việc nhận diện đúng nguyên nhân sẽ giúp việc điều trị trở nên hiệu quả hơn. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến của đau lưng bên trái.

Nguyên nhân cơ xương khớp

• Căng cơ, chấn thương dây chằng: Căng cơ hoặc chấn thương dây chằng là nguyên nhân phổ biến gây đau lưng bên trái. Điều này có thể xảy ra khi bạn thực hiện các hoạt động đột ngột, mang vác vật nặng, hoặc duy trì tư thế sai trong thời gian dài khiến các cơ và dây chằng bị căng hoặc tổn thương, dẫn đến cơn đau kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Cơn đau thường ở phần lưng dưới, có thể lan xuống mông nhưng hiếm khi lan quá đầu gối.
• Thoát vị đĩa đệm (Đĩa đệm chèn ép dây thần kinh): Thoát vị đĩa đệm là khi một đĩa đệm trong cột sống bị rách hoặc nứt, làm cho nhân nhầy bên trong thoát ra ngoài và chèn ép vào các dây thần kinh. Nếu đĩa đệm bị thoát vị ở phía bên trái của cột sống, cơn đau sẽ xuất hiện ở khu vực lưng trái và có thể lan xuống chân (được gọi là đau thần kinh tọa). Thoát vị đĩa đệm là một trong những nguyên nhân chính của đau lưng bên trái và có thể yêu cầu điều trị phẫu thuật nếu không đáp ứng với các phương pháp điều trị bảo tồn.
• Gai cột sống lưng: Gai cột sống là tình trạng hình thành các mỏm xương mọc ra từ các đốt sống, thường xuất hiện do quá trình lão hóa, thoái hóa hoặc các chấn thương cũ. Gai xương có thể phát triển ở bất kỳ phần nào của cột sống, bao gồm cả vùng thắt lưng, và khi phát triển quá mức, gai cột sống có thể gây áp lực lên các dây thần kinh, gây ra đau lưng bên trái hoặc các triệu chứng như tê, yếu cơ.
• Vẹo cột sống, viêm khớp: Vẹo cột sống làm cột sống bị cong lệch, khiến cơ và mô mềm một bên phải chịu áp lực nhiều hơn. Trong khi đó, thoái hóa khớp đốt sống hoặc viêm cột sống dính khớp có thể làm các khớp của cột sống bị viêm và đau. Cả hai vấn đề này đều có thể gây đau kéo dài và ảnh hưởng đến khả năng di chuyển.
• Hội chứng cơ hình lê: Xảy ra khi cơ hình lê (một cơ nằm sâu trong mông) bị co thắt và kích thích dây thần kinh tọa, gây đau sâu ở mông bên trái, có thể lan xuống mặt sau đùi, nhiều người mô tả như đau thắt lưng thấp gần mông. Cơn đau thường tăng khi ngồi lâu, leo cầu thang hoặc xoay hông.

Đau lưng bên trái có thể do nguyên nhân từ cơ xương khớp

Nguyên nhân do cơ quan nội tạng

Bên cạnh nguyên nhân cơ xương khớp, các cơ quan nội tạng như thận, tiêu hóa, phụ khoa hay tim mạch cũng có thể gây đau lưng bên trái:

• Các vấn đề về thận: Sỏi thận hoặc viêm đài bể thận có thể gây đau lưng bên trái. Sỏi thận gây đau quặn dữ dội khi di chuyển xuống niệu quản, đau ở vùng hông lưng dưới xương sườn, có thể lan ra trước bụng và xuống bẹn. Nhiễm trùng thận gây đau kéo dài vùng hông lưng, thường kèm sốt, ớn lạnh và tiểu buốt. Tìm hiểu thêm về vị trí đau lưng do thận.
• Các vấn đề về tiêu hóa: Táo bón nặng có thể gây đau bụng và đau lưng dưới bên trái. Viêm tụy gây đau vùng trên rốn lan ra sau lưng, thường kèm buồn nôn, nôn và sốt; viêm tụy cấp cần được điều trị tại bệnh viện.
• Các vấn đề phụ khoa: Ở phụ nữ, đau lưng bên trái cũng có thể do u xơ tử cung, u nang buồng trứng hoặc lạc nội mạc tử cung. Theo Cleveland Clinic1, u xơ tử cung là những khối u lành tính phát triển trong hoặc quanh tử cung, có thể gây đau lưng, đặc biệt khi khối u lớn. Lạc nội mạc tử cung cũng có thể gây đau lưng và đau bụng dữ dội, nhất là trong kỳ kinh.
• Tim mạch và các nguyên nhân cấp cứu khác: Bệnh mạch vành và nhồi máu cơ tim có thể gây đau lan ra lưng trên, vai và cánh tay trái. Phình, tách động mạch chủ gây đau lưng hoặc bụng dữ dội, đột ngột; tổn thương lách sau chấn thương vùng hạ sườn trái cũng có thể gây đau lan ra sau lưng. Đây đều là những tình trạng cần cấp cứu.

3. Khi nào đau lưng bên trái cần đi khám hoặc cấp cứu?

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến ngay khoa cấp cứu gần nhất nếu đau lưng bên trái đi kèm:

• Đau thắt ngực, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, đau lan ra vai, cánh tay trái hoặc hàm.
• Đau dữ dội, đột ngột như xé ở lưng hoặc bụng, kèm choáng váng.
• Đau sau chấn thương vùng lưng, hạ sườn trái kèm chóng mặt, da xanh tái (nghi tổn thương lách, gãy xương).
• Sốt cao, rét run kèm đau hông lưng và tiểu buốt, hoặc cơn đau quặn dữ dội kèm nôn nhiều.
• Bí tiểu, tiểu hoặc đại tiện không tự chủ, tê vùng bẹn và tầng sinh môn, yếu chân tăng dần.

Nên đi khám sớm nếu đau kéo dài quá 1–2 tuần dù đã nghỉ ngơi, đau tăng về đêm, tiểu ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau lan xuống dưới gối kèm tê bì, hoặc đau kèm rối loạn kinh nguyệt, đau bụng dưới ở phụ nữ.

4. Chẩn đoán và điều trị đau lưng bên trái

Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân gây đau lưng bên trái là rất quan trọng, vì mỗi nguyên nhân cần một hướng điều trị khác nhau. Dưới đây là các bước chẩn đoán và các phương pháp điều trị bạn có thể hình dung trước khi thăm khám trực tiếp với bác sĩ:

Chẩn đoán đau lưng bên trái

Để xác định nguyên nhân gây đau lưng bên trái, bác sĩ sẽ tiến hành một số phương pháp chẩn đoán bao gồm:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu và triệu chứng của bạn, hỏi về bệnh sử cũng như thói quen sinh hoạt và làm việc thường ngày của bạn. Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thực hiện một số động tác như cúi người, xoay lưng, hoặc nâng chân để xác định vị trí và cường độ của cơn đau.
• Xét nghiệm máu và nước tiểu: Nếu nghi ngờ bạn mắc các vấn đề về thận hoặc các bệnh lý liên quan đến cơ quan nội tạng, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu hoặc nước tiểu. Các xét nghiệm này nhằm kiểm tra các dấu hiệu nhiễm trùng hoặc sự hiện diện của sỏi thận, viêm thận, hoặc các vấn đề tiêu hóa.
• Siêu âm và điện tim: Siêu âm bụng giúp phát hiện sỏi thận, ứ nước thận hoặc bất thường ở các cơ quan trong ổ bụng, vùng chậu; điện tim được chỉ định khi nghi ngờ nguyên nhân tim mạch.
• Chụp X-quang: Giúp bác sĩ kiểm tra cấu trúc xương, như thoái hóa đĩa đệm, gai cột sống hoặc vẹo cột sống. Đây là phương pháp đơn giản để phát hiện các vấn đề về cột sống.
• MRI/CT: Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá đĩa đệm, dây thần kinh và mô mềm, hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT) để đánh giá cấu trúc xương và phát hiện sỏi thận, tổn thương các cơ quan nội tạng.

Chụp X-quang là một trong những bước quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác vùng và nguyên nhân gây đau lưng bên trái

Điều trị đau lưng bên trái

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau lưng, việc điều trị có thể khác nhau. Nếu nguyên nhân đến từ thận, tiêu hóa, phụ khoa hay tim mạch, người bệnh cần được điều trị bệnh gốc tại chuyên khoa phù hợp. Với đau do cơ xương khớp, các phương pháp điều trị bao gồm tự chăm sóc tại nhà, điều trị y tế và phẫu thuật trong trường hợp nghiêm trọng.

Điều trị tại nhà (tự chăm sóc)

Phù hợp với cơn đau lưng bên trái cấp tính, mức độ nhẹ do cơ xương khớp và không có dấu hiệu cảnh báo:

• Nghỉ ngơi hợp lý: Nghỉ ngơi ngắn giúp giảm đau và thư giãn cơ, nhưng không nên nằm quá lâu vì có thể làm giảm sự linh hoạt và gây yếu cơ. Hãy duy trì các hoạt động nhẹ nhàng ngay khi cơn đau cho phép.
• Chườm lạnh, chườm ấm: Chườm lạnh trong 24–48 giờ đầu giúp giảm sưng đau; sau đó chườm ấm giúp thư giãn cơ và tăng lưu thông máu. Mỗi lần chườm khoảng 15–20 phút, luôn lót khăn để tránh bỏng da.
• Tập thể dục nhẹ: Các bài tập giãn cơ, yoga hoặc đi bộ nhẹ giúp cải thiện tính linh hoạt và sức mạnh cơ, hỗ trợ ổn định cột sống và giảm đau lưng về lâu dài.

Điều trị y tế

Khi tự chăm sóc tại nhà không mang lại hiệu quả như mong đợi, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám và điều trị phù hợp hơn:

• Thuốc giảm đau và giãn cơ: Các thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen có thể giúp giảm đau lưng bên trái; thuốc giãn cơ như cyclobenzaprine có thể được bác sĩ chỉ định khi có co thắt cơ. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về liều dùng; người có bệnh dạ dày, thận, tim mạch hoặc đang mang thai không nên tự ý dùng ibuprofen, và không nên dùng thuốc kéo dài để tránh tác dụng phụ.
• Vật lý trị liệu: Giúp giảm đau và cải thiện khả năng phục hồi. Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn các bài tập phù hợp để tăng cường cơ, cải thiện tư thế và giảm đau lưng.
• Can thiệp phẫu thuật: Trong một số trường hợp nghiêm trọng, khi các phương pháp điều trị bảo tồn không hiệu quả, bác sĩ có thể sẽ chỉ định phẫu thuật. Phẫu thuật thường được chỉ định khi có các vấn đề nghiêm trọng như thoát vị đĩa đệm, chèn ép dây thần kinh hoặc khi tình trạng đau lưng kéo dài ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Phẫu thuật được áp dụng cho một số trường hợp nghiêm trọng, không đáp ứng với điều trị bảo tồn

5. Phòng ngừa đau lưng bên trái hiệu quả

Duy trì một lối sống lành mạnh và áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau có thể giúp giảm nguy cơ đau lưng bên trái do cơ xương khớp:

Duy trì tư thế đúng khi làm việc và sinh hoạt

Tư thế không đúng khi làm việc hoặc sinh hoạt là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến đau lưng, đặc biệt là ở vùng thắt lưng và lưng dưới. Để tránh bị đau lưng, bạn cần lưu ý những điều sau:

• Khi ngồi làm việc: Đảm bảo rằng bạn ngồi thẳng lưng, với chân vuông góc và bàn chân chạm đất. Nếu phải ngồi lâu, hãy sử dụng ghế có tựa lưng hỗ trợ tốt cho cột sống và có thể điều chỉnh độ cao sao cho mắt bạn ngang tầm với màn hình máy tính.
• Khi đứng hoặc di chuyển: Cố gắng giữ trọng lượng cơ thể phân bố đều lên cả hai chân và không nghiêng người về phía trước hoặc sau. Khi mang vác vật nặng, hãy chú ý nâng vật từ chân, không phải từ lưng, để tránh căng thẳng cho cột sống.
• Khi ngủ: Nằm nghiêng với một chiếc gối kẹp giữa hai đầu gối hoặc nằm ngửa với gối kê dưới khoeo chân giúp giảm áp lực lên cột sống thắt lưng. Hạn chế ngủ nằm sấp vì tư thế này làm thắt lưng võng xuống và dễ gây đau lưng.

Duy trì tư thế làm việc và sinh hoạt đúng sẽ giúp bảo vệ cột sống của bạn

Chế độ ăn uống và tập luyện hợp lý

Một chế độ ăn uống lành mạnh và thường xuyên tập thể dục sẽ giúp duy trì sức khỏe của cột sống và các cơ xung quanh. Dưới đây là những lưu ý quan trọng:

• Ăn uống đầy đủ dưỡng chất: Cung cấp đủ canxi và vitamin D từ các thực phẩm như sữa, phô mai, cá béo và rau lá xanh để duy trì sức khỏe của xương. Uống đủ nước mỗi ngày cũng giúp giảm nguy cơ hình thành sỏi thận.
• Tập thể dục thường xuyên: Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc yoga giúp tăng cường sức mạnh cơ lưng, cải thiện tính linh hoạt của cột sống và giúp duy trì cân nặng hợp lý.
• Bài tập tăng cường cơ bụng và lưng: Các bài tập như tấm ván (plank), nằm ngửa nâng hông, quỳ bốn điểm duỗi chéo tay chân giúp tăng cường cơ bụng và cơ lưng, tạo sự ổn định cho cột sống và giúp cơ thể giữ tư thế đúng.

Lựa chọn nệm và gối phù hợp để hỗ trợ cột sống

Nệm và gối là hai yếu tố quan trọng trong việc duy trì sức khỏe cột sống suốt đêm. Nệm hoặc gối không phù hợp có thể khiến cơn đau lưng nặng hơn và ảnh hưởng đến giấc ngủ.

• Nệm: Chọn nệm có độ cứng trung bình, không quá mềm hoặc quá cứng. Nệm quá mềm khiến cột sống bị võng, trong khi nệm quá cứng gây áp lực lên vai và hông. Nệm đủ nâng đỡ sẽ giúp giữ cột sống thẳng hàng khi ngủ. Nếu muốn độ nâng đỡ chủ động tinh chỉnh theo tư thế ngủ, bạn có thể tham khảo Nệm AI HEKA.
• Gối: Chọn gối có độ cao và độ cứng phù hợp với tư thế ngủ. Nếu bạn ngủ nghiêng, gối cần đủ dày để giữ cổ thẳng hàng với cột sống; nếu ngủ ngửa, chọn gối thấp hơn để không gây căng cổ và vai.

Nệm và gối ngủ cần hỗ trợ đường cong sinh lý tự nhiên của cơ thể để cột sống được thư giãn khi bạn nghỉ ngơi

Duy trì thói quen sinh hoạt hợp lý, chế độ ăn uống khoa học và tập luyện đều đặn là chìa khóa để phòng ngừa và giảm thiểu cơn đau lưng.

6. Câu hỏi thường gặp về đau lưng bên trái

Đau lưng bên trái có phải bệnh thận không?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Sỏi thận gây đau quặn dữ dội ở vùng hông lưng dưới xương sườn, có thể lan ra trước bụng và xuống bẹn; nhiễm trùng thận gây đau kéo dài vùng hông lưng, thường kèm sốt, ớn lạnh và tiểu buốt.

Đau lưng bên trái kéo dài bao lâu thì nên đi khám?

Nên đi khám sớm nếu đau kéo dài quá 1–2 tuần dù đã nghỉ ngơi, hoặc có các dấu hiệu như đau tăng về đêm, tiểu ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau lan xuống dưới gối kèm tê bì.

Đau lưng bên trái nên nằm nệm gì và ngủ tư thế nào?

Nên chọn nệm có độ cứng trung bình, không quá mềm hoặc quá cứng để giữ cột sống thẳng hàng; khi ngủ, nằm nghiêng với gối kẹp giữa hai đầu gối hoặc nằm ngửa với gối kê dưới khoeo chân, và hạn chế nằm sấp.

Kết luận

Đau lưng bên trái có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các vấn đề cơ xương khớp đến bệnh lý nội tạng như thận, tụy hay tim mạch. Hãy chú ý các dấu hiệu cảnh báo để đi khám kịp thời; nếu bạn đau ở phía đối diện, có thể đọc thêm về đau thắt lưng bên phải.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo