Thư viện bài viết

Khoa học và cơ chế giấc ngủ

Chu kỳ giấc ngủ, đồng hồ sinh học, giấc mơ và những gì diễn ra trong cơ thể mỗi đêm, giải thích từ các nghiên cứu về giấc ngủ.

Khoa học giấc ngủ

Giải mã giấc mơ: Ý nghĩa các giấc mơ thường gặp nhất

Giấc mơ sống động chủ yếu xuất hiện trong giai đoạn REM, khi não hoạt động mạnh còn cơ thể tạm thời bất động. Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy giấc mơ báo trước tương lai: theo giả thuyết được nhiều nhà nghiên cứu ủng hộ, những giấc mơ như bị rượt đuổi hay rụng răng chủ yếu phản ánh cảm xúc và mối bận tâm gần đây của bạn.

Khoa học giấc ngủ

Top 10+ cách ngủ sớm hiệu quả cho người hay thức khuya

Để ngủ sớm hơn, hãy cố định giờ thức dậy mỗi ngày, đón ánh sáng buổi sáng, tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ và dời giờ ngủ sớm dần thay vì thay đổi đột ngột. Nếu đã giữ lịch sinh hoạt đều đặn 2–3 tuần mà vẫn không ngủ được trước 2–3 giờ sáng, bạn nên đi khám.

Khoa học giấc ngủ

Tại sao ngủ hay nằm mơ linh tinh? Cách cải thiện giấc ngủ hiệu quả

Mơ là hiện tượng sinh lý tự nhiên của giai đoạn ngủ REM; bạn hay mơ lộn xộn và nhớ nhiều giấc mơ thường do căng thẳng, lo âu kéo dài, thiếu ngủ hoặc giấc ngủ bị ngắt quãng. Nên đi khám nếu ác mộng xảy ra thường xuyên đến mức sợ đi ngủ, hoặc bạn la hét, đấm đá trong lúc mơ.

Khoa học giấc ngủ

Ngủ mở mắt có sao không? Nguyên nhân và cách cải thiện

Ngủ mở mắt (hở mi khi ngủ) là tình trạng mí mắt không khép kín hoàn toàn trong lúc ngủ, khiến giác mạc bị phơi suốt đêm, dễ khô và tổn thương. Ở trẻ nhỏ, hé mắt nhẹ khi ngủ có thể là sinh lý tạm thời và thường giảm dần khi lớn; bạn nên đi khám mắt nếu thường xuyên thức dậy với mắt khô, rát, cộm hoặc đỏ dù đã dùng nước mắt nhân tạo.

Khoa học giấc ngủ

Top 25+ cách dễ ngủ, ngủ ngon và sâu hơn

Khó ngủ, trằn trọc hay ngủ không sâu? Dưới đây là 25+ cách dễ ngủ dựa trên khuyến nghị y khoa, từ kỹ thuật thở, thư giãn cơ đến điều chỉnh phòng ngủ và nhịp sinh học.

Khoa học giấc ngủ

Melatonin là gì? Công dụng, liều dùng, tác dụng phụ và lưu ý khi sử dụng

Melatonin là hormone do tuyến tùng tiết ra khi trời tối, báo cho cơ thể biết đã đến giờ ngủ và điều hòa nhịp sinh học. Khi dùng dạng bổ sung, người lớn nên bắt đầu từ liều thấp khoảng 0,5–2 mg, uống trước giờ ngủ 30–60 phút và không nên lạm dụng hằng ngày nếu thiếu chỉ dẫn y tế.

Khoa học giấc ngủ

Tuyến tùng là gì? Vị trí, cấu tạo, chức năng và các bệnh lý liên quan

Tuyến tùng là tuyến nội tiết nhỏ hình quả thông, kích thước chỉ khoảng 5–8 mm, nằm sâu trong não và tiết melatonin để điều hòa chu kỳ ngủ – thức. Các vấn đề có thể gặp gồm u tuyến tùng, vôi hóa và rối loạn chức năng; ngủ đúng giờ, đủ giấc là cách đơn giản giúp tuyến hoạt động ổn định.

Khoa học giấc ngủ

Ngủ nằm sấp có tốt không? Tác hại, lưu ý và tư thế ngủ tốt cho sức khỏe

Ngủ nằm sấp không được khuyến khích vì khiến cột sống lệch khỏi đường cong tự nhiên, buộc cổ xoay sang một bên và dễ gây đau cổ, vai gáy, lưng. Trẻ sơ sinh tuyệt đối không ngủ sấp; người lớn nên tập chuyển dần sang nằm ngửa hoặc nằm nghiêng, thường mất khoảng 3–4 tuần để quen.

Khoa học giấc ngủ

Cortisol là gì? Vai trò, chỉ số bình thường và cách cân bằng hormone cortisol

Cortisol là hormone steroid do vỏ tuyến thượng thận tiết ra, thường được gọi là hormone stress, ảnh hưởng đến đường huyết, miễn dịch và giấc ngủ. Nồng độ trong máu cao nhất vào buổi sáng (khoảng 5–23 mcg/dL lúc 8 giờ) rồi giảm dần về tối; cortisol cao hoặc thấp kéo dài đều cần được bác sĩ đánh giá.

Khoa học giấc ngủ

Nhịp sinh học là gì? Cách nhịp sinh học ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe

Nhịp sinh học là những thay đổi sinh lý, hóa sinh và hành vi lặp lại theo chu kỳ trong cơ thể, quen thuộc nhất là nhịp ngày đêm khoảng 24 giờ chi phối giấc ngủ. Sau một giai đoạn thức khuya kéo dài, cơ thể thường cần 1–2 tuần giữ giờ giấc cố định để cân bằng lại; khi lệch múi giờ, cần khoảng một ngày cho mỗi múi giờ.

Khoa học giấc ngủ

Đồng hồ sinh học là gì? Vai trò của đồng hồ sinh học đối với giấc ngủ và sức khỏe

Đồng hồ sinh học là cơ chế đo thời gian tự nhiên của cơ thể, điều phối các chu kỳ hoạt động kéo dài khoảng 24 giờ, trong đó có giờ ngủ và giờ thức. Mỗi người có một kiểu đồng hồ sinh học (chronotype) riêng; bạn giữ nó ổn định bằng giờ ngủ – thức cố định, ánh sáng tự nhiên buổi sáng và hạn chế ánh sáng xanh ban đêm.

Khoa học giấc ngủ

Ngủ sâu là gì? Khái niệm, vai trò và tầm quan trọng

Ngủ sâu, hay giấc ngủ sóng chậm (NREM 3), là giai đoạn nghỉ ngơi sâu nhất của chu kỳ ngủ, khi nhịp tim và nhịp thở chậm nhất để cơ thể và não bộ phục hồi. Ở người trưởng thành, ngủ sâu chiếm khoảng 13–25% thời gian ngủ, tức 1–2 giờ nếu bạn ngủ đủ 7–9 tiếng mỗi đêm.

Khoa học giấc ngủ

Cải thiện trí nhớ: 13 cách khoa học giúp não bộ minh mẫn, ghi nhớ tốt hơn

Trí nhớ có thể cải thiện bằng những thói quen đã được nghiên cứu: ngủ đủ 7–9 tiếng mỗi đêm, tập thể dục, thiền, giảm đường, giảm stress, rèn luyện não bộ và giao tiếp xã hội thường xuyên. Nếu trí nhớ giảm nhanh, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc kèm rối loạn ngôn ngữ, mất định hướng, bạn nên đi khám.

Khoa học giấc ngủ

Tiếng ồn trắng là gì? Lợi ích và cách sử dụng an toàn cho trẻ sơ sinh và người lớn

Tiếng ồn trắng là âm thanh chứa mọi tần số tai người nghe được (khoảng 20–20.000 Hz) với cường độ tương đối đồng đều, tạo nền âm ổn định che lấp tiếng động xung quanh. Nó có thể giúp trẻ nhỏ và người lớn dễ ngủ hơn, miễn là giữ âm lượng dưới khoảng 50 dB với trẻ sơ sinh, không quá 60 dB với người lớn và đặt máy xa chỗ nằm.

Khoa học giấc ngủ

Sóng não là gì? Lợi ích, cơ chế khoa học và cách sử dụng an toàn

Sóng não là các dao động điện sinh ra từ hoạt động của hàng tỷ tế bào thần kinh, gồm năm loại chính: Delta, Theta, Alpha, Beta và Gamma. Nhạc sóng não dùng các tần số này để hỗ trợ thư giãn và dễ ngủ; mỗi lần chỉ nên nghe 30–60 phút, âm lượng vừa phải và không nghe khi đang lái xe.

Khoa học giấc ngủ

Ánh sáng xanh là gì? Tác động đến mắt và sức khỏe như thế nào?

Ánh sáng xanh là phần ánh sáng nhìn thấy có bước sóng ngắn, khoảng 380–500 nm, đến từ mặt trời và các thiết bị điện tử. Ban ngày nó giúp tỉnh táo và điều hòa nhịp sinh học; tiếp xúc quá nhiều, nhất là vào buổi tối, có thể gây mỏi mắt, khô mắt và làm khó ngủ.

Khoa học giấc ngủ

11+ yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ và cách cải thiện an toàn

Giấc ngủ chịu tác động của năm nhóm yếu tố: tâm lý, sinh lý, sức khỏe, môi trường phòng ngủ và lối sống, từ stress, bệnh lý đến ánh sáng, tiếng ồn hay caffeine. Điều chỉnh các yếu tố này thường giúp bạn ngủ ngon hơn; nếu mất ngủ kéo dài hơn 2 tuần và ảnh hưởng đến ban ngày, bạn nên cân nhắc gặp bác sĩ hoặc chuyên gia giấc ngủ.

Khoa học giấc ngủ

Serotonin là gì? Vai trò, dấu hiệu thiếu hụt và cách tăng Serotonin an toàn

Serotonin (5-HT) là chất dẫn truyền thần kinh được tổng hợp từ tryptophan, tham gia điều hòa tâm trạng, giấc ngủ và tiêu hóa. Bạn có thể hỗ trợ serotonin tự nhiên bằng tập thể dục, ánh sáng buổi sáng, thực phẩm giàu tryptophan và ngủ đủ 7–9 tiếng; thuốc tác động lên serotonin là thuốc kê đơn, chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ.